parallax background

Ψυχοθεραπεία

 

Η ψυχοθεραπεία είναι ένας χώρος ψυχολογικής υποστήριξης και φροντίδας ο οποίος δημιουργεί μια ασφαλή βάση από την οποία ξεκινά ένα ταξίδι εξερεύνησης του εαυτού και των σημαντικών σχέσεων της ζωής.

Ο συμβουλευόμενος θα επιχειρήσει να καταλάβει, να αισθανθεί και να δράσει, θα προσπαθήσει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη νοητική λειτουργία και τη συναισθηματική έκφραση, θα τοποθετηθεί με περισσότερη αυτοπεποίθηση απέναντι στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και θα αναλάβει μια πιο ενεργή στάση απέναντι στη ζωή. Ο σύμβουλος δε δίνει μαγικές συνταγές αλλά συνοδεύει με σεβασμό και διακριτικότητα τον θεραπευόμενο στους δρόμους του εαυτού, ενισχύει μια θετική προοπτική για τη ζωή και στοχεύει στην ανάδειξη και αξιοποίηση των δυνατοτήτων του συμβουλευόμενου.

Κάθε σύμβουλος/θεραπευτής ακολουθεί μια συγκεκριμένη προσέγγιση στην οποία εκπαιδεύεται ύστερα από τις ακαδημαϊκές του σπουδές στην ψυχολογία. Η δική μου προσέγγιση ονομάζεται συστημική – οικογενειακή αλλά είναι εμπλουτισμένη με τρία βασικά στοιχεία: τη θεωρία του συναισθηματικού δεσμού, τις αρχές της αφηγηματικής ψυχολογίας και τα σύγχρονα ερευνητικά ευρήματα στον τομέα των νευροεπιστημών.

 

Systems

Η συστημική προσέγγιση έχει τις ρίζες της στην οικογενειακή θεραπεία όπως αυτή αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Βασικό στοιχείο τις προσέγγισης αυτής είναι η μετατόπιση του ενδιαφέροντος από το άτομο στο σύστημα και από τις ατομικές ιδιότητες στις σημαντικές σχέσεις της ζωής ενός ανθρώπου. Πράγματι κάθε άτομο διαμορφώνεται μέσα από τα διάφορα συστήματα στα οποία κινείται (π.χ. οικογένεια -η οποία θεωρείται το κυρίαρχο σύστημα-, συντροφική σχέση, θεραπευτική ή εργασιακή ομάδα, μια σχολική τάξη, μια επιχείρηση) και από τα πολύπλοκα δίκτυα σχέσεων, αλληλεπιδράσεων και δυναμικών που αναπτύσσονται.

Έτσι κάθε σύμπτωμα ή δυσκολία ενός ατόμου συγχρόνως εκφράζει τις δυσκολίες και τα εμπόδια που δοκιμάζουν τις σημαντικές σχέσεις της ζωής του (οικογενειακές, συντροφικές κλπ) ή με περισσότερο συστημικούς όρους τη δυσλειτουργία του συστήματος στο οποίο ανήκει.

 

Attachment

Η θεωρία του συναισθηματικού δεσμού του John Bowlby περιγράφει την ανάγκη των ανθρώπων για μακροχρόνιες συναισθηματικές σχέσεις. Από τη βρεφική ηλικία ο άνθρωπος προσπαθεί να ικανοποιήσει την έμφυτη ανάγκη για συναισθηματική επαφή αναζητώντας φροντίδα και συναισθηματική ασφάλεια από έναν γονιό. Πράγματι, συχνά αναρωτιόμαστε πόση αγάπη έχουμε πάρει στη ζωή μας και σχεδόν πάντα ο νους μας τρέχει σε γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, αδέρφια και άλλους ανθρώπους που μας αγάπησαν ή θα θέλαμε να μας είχαν αγαπήσει.

Έτσι λοιπόν, από πολύ νωρίς ο καθένας μας αναπτύσσει συγκεκριμένους τρόπους συναισθηματικής σύνδεσης (περισσότερο ή λιγότερο ασφαλείς) που επαναλαμβάνει σε όλες τις σημαντικές σχέσεις στην μετέπειτα ζωή του. Τελικά φαίνεται πως οι πρώτες μας σχέσεις με αυτούς που μας φρόντισαν έχουν να μας πουν πολλά για τον τρόπο που αναζητάμε, παίρνουμε και δίνουμε αγάπη και φροντίδα στις ενήλικες σχέσεις μας.

 

Narrative

Έρευνες έχουν δείξει πως ο τρόπος που κανείς διηγείται την ιστορία της ζωής του είναι ενδεικτικός για τα επίπεδα ψυχικής σταθερότητας και συναισθηματικής ασφάλειας που νιώθει. Έτσι αφηγήσεις με εσωτερική συνοχή (κατάλληλο συναίσθημα, ρεαλισμός), ακόμα κι αν περιλαμβάνουν τραυματικές εμπειρίες, συνδέονται με αυξημένα επίπεδα συναισθηματικής ασφάλειας. Αντίθετα ιστορίες με χαμηλή συνοχή συνδέονται με ανεπούλωτα τραύματα και μια αίσθηση ανασφάλειας. Ο θεραπευτής συν-κατασκευάζει με τον συμβουλευόμενο αφηγήσεις με συνοχή που εξελίσσονται, αλλάζουν και τελικά περικλείουν το σύνολο της εμπειρίας της ζωής, δίνοντας μια αίσθηση σταθερότητας και συναισθηματικής ασφάλειας.

Επιπλέον, φαίνεται πως κάθε άνθρωπος αφηγείται την ιστορία της ζωής του υιοθετώντας τον τρόπο που οι άλλοι μιλούν για τον ίδιο. Έτσι εσωτερικεύεται η φωνή του γονιού, του δασκάλου, του συντρόφου κλπ. Ο θεραπευτής θα βοηθήσει τον συμβουλευόμενο να αναγνωρίσει «ποιος μιλάει κάθε φορά» (είναι η δική μου φωνή που μιλάει τώρα, ή η φωνή ενός επικριτικού πατέρα;), να ενδυναμώσει τις ενθαρρυντικές έναντι των περιοριστικών φωνών και τελικά να μπορέσει να επιλέξει εκείνες τις φωνές που είναι περισσότερο συμπονετικές και μπορούν να τον φροντίσουν.

 

Encephalon

Τα σύγχρονα ευρήματα στον τομέα των νευροεπιστημών δίνουν μια νέα διάσταση στην κατανόηση της συναισθηματικής ζωής, αναδεικνύοντας την καθοριστική σημασία του εγκεφάλου στη διαμόρφωση της κοινωνικής μας συμπεριφοράς. Πράγματι, ο εγκέφαλος παίζει κεντρικό ρόλο σε κάθε διάσταση της ζωής όπως η λήψη αποφάσεων, η αυτογνωσία, η απόδοση στην εργασία, οι διαπροσωπικές σχέσεις, η ρύθμιση του συναισθήματος κ.λπ.

Πλέον γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο το οποίο βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη, χτίζεται και ξανά-χτίζεται, ενώ αυτό που τον πλάθει σταθερά είναι η εμπειρία. Αυτό που ζούμε, το πως σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους, οι εμπειρίες της παιδικής και της ενήλικης ζωής (θετικές και αρνητικές) αποτυπώνονται στα νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου και καθορίζουν το ποιοι είμαστε και τι κάνουμε.

Στόχος της ψυχοθεραπείας είναι η παροχή μιας κατάλληλης, επανορθωτικής εμπειρίας, που θα «θρέψει» τον εγκέφαλο και θα ενισχύσει την αλλαγή εκείνων των νευρωνικών κυκλωμάτων που περιορίζουν τη ζωή.

Χρήστος Κοροβίλας
Χρήστος Κοροβίλας
Είμαι Κλινικός Ψυχολόγος και Παιδοψυχολόγος. Σπούδασα ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα και στο Durham University στην Αγγλία, όπου ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στον τομέα της αναπτυξιακής ψυχοπαθολογίας. Έχω εκπαιδευτεί στην τεχνική Marte Meo και στην ψυχοεκπαίδευση γονέων, ενώ παράλληλα είμαι ειδικευόμενος Ψυχοθεραπευτής στο μοντέλο της συστημικής - οικογενειακής ψυχοθεραπείας και συμβουλευτικής.