Από Μέσα

Σ

την εποχή του Κορονοϊού, του «μένουμε σπίτι», του προληπτικού εγκλεισμού, σε αυτή την εποχή που το «θέατρο του παραλόγου» γίνεται καθημερινότητα και ο Ιονέσκο αποδεικνύεται πιο λογικός και ρεαλιστής από ποτέ, οι άνθρωποι συνεχίζουμε να αισθανόμαστε, να φοβόμαστε, να αγωνιούμε, να ελπίζουμε, να αισιοδοξούμε και να κάνουμε σχέσεις. Σε αυτή την εποχή, γράφω αυτό το κείμενο «από μέσα». Μέσα από το σπίτι μου και μέσα από την καρδιά μου.

Την τελευταία εβδομάδα μίλησα με πολλούς θεραπευόμενούς «από μέσα». Συνδεθήκαμε μέσα από τα σπίτια μας διαδικτυακά, και συνδεθήκαμε «από μέσα» συναισθηματικά. Και συνειδητοποίησα πόσο μεταδοτική μπορεί να γίνει αυτή η συναισθηματική σύνδεση για όλους μας.

Έμαθα (ξανά) πόσο μεγάλη σημασία έχει η συναισθηματική έκφραση, το κάθε συναίσθημα όσο βαρύ και τρομακτικό και αν είναι. Υπήρχε φόβος, αγωνία και μοίρασμα, τόσο μοίρασμα που τελικά ο φόβος έγινε «μαζί». Όταν ονομάζεις τα τέρατα, όταν τους ανοίγεις την πόρτα και τα φροντίζεις, καταφέρεις να τα δαμάζεις. Και έτσι ο φόβος δεν γίνεται φοβία και πανικός.

Έμαθα ότι το «μαζί», ακόμα κι αν δεν δίνει πάντα πρακτικές λύσεις (σε ένα πρώτο επίπεδο) καταπραΰνει και γλυκαίνει. Όλοι έχουμε αγωνία για την υγεία μας, την υγεία των αγαπημένων μας, τα οικονομικά, τη δουλειά, τα παιδιά, τον εγκλεισμό, τον εαυτό! Αλλά σε όλα αυτά η αίσθηση είναι πως το περνάμε «μαζί».

Έμαθα πως το «μαζί» διαιρεί την αγωνία και μεταδίδει την ασφάλεια.

Έ

μαθα ότι μοιραία, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο, σύντομα ή πιο αργά, αλλά πάντα μοιραία, μέσα σε αυτή τη συνθήκη στρεφόμαστε προς τον εαυτό μας. Και ενώ συναντάμε τους άλλους στο «μαζί», συγχρόνως συναντάμε τον εαυτό μας στο «από μέσα».

Έμαθα ότι σε κάθε άνθρωπο, πέραν από τους κοινούς φόβους και αγωνίες που φέρνει η πανδημία, ο ιός έρχεται και χτυπά μια πολύ προσωπική πόρτα. Όπως σε κάθε κρίση, ατομική ή κοινωνική, διακινούνται πολύ ευαίσθητα και πυρηνικά θέματα για τον καθένα μας. Ενεργοποιούνται προσωπικοί φόβοι και ανασφάλειες από το παρελθόν και μας καλούν για μια συνάντηση με τον εαυτό. Μια συνάντηση που γίνεται πάντοτε «από μέσα».

Άκουσα πως σε αυτή τη συνάντηση κάποιοι θυμήθηκαν ένα αποπνικτικό συναίσθημα «αβοηθισίας», όπως όταν ήταν παιδιά και ένιωθαν πως δεν τους ακούει κανείς. Άλλοι αισθάνθηκαν πως τους αναγκάζουν να εκτεθούν σε μεγάλο κίνδυνο παρά τη θέλησή τους όπως ακριβώς είχε συμβεί στο παρελθόν τους, ενώ άλλοι αναβίωσαν τον συναισθηματικό εγκλεισμό ο οποίος υπήρξε ένα σκοτεινό κομμάτι στην ιστορίας τους. Παραδόξως, ορισμένοι αισθάνθηκαν ανακούφιση γιατί για πρώτη φορά τους «επιτράπηκε» να μείνουν μέσα, να σταματήσουν να τρέχουν και να φροντιστούν.

Έμαθα ότι παρόλο που αυτή η αναπόφευκτη συνάντηση με τον εαυτό αρχικά πονάει, γρήγορα το τραύμα μεταμορφώνεται σε ιστορία και επουλώνεται. Όταν κανείς καταφέρνει να ξεχωρίσει ποια συναισθήματα προέρχονται από έξω (εν προκειμένω από την πανδημία) και ποια «από μέσα» (από τη συνάντηση με τον εαυτό και την προσωπική πληγή) το εσωτερικό χάος μπαίνει σε μια τάξη. Η κρίση μαλακώνει, ο εαυτός παρηγορείται, τα δύσκολα γίνονται ανεκτά και η απομόνωση γίνεται «μαζί».

Έ

μαθα πως στην κρίση, μέσα από το «μαζί» και το «από μέσα» κανείς μπορεί να βρει παρηγοριά. Ύστερα από τη συνάντηση με τον εαυτό, οι άνθρωποι αρχίζουν να θέτουν πολύ σημαντικά ερωτήματα στον εαυτό τους. Ερωτήματα υπαρξιακά, με μια σοφία που τους κάνει να αισιοδοξούν για ένα καλύτερο μετά. Κάποιος μου είπε: «Γιατί έτρεχα τόσα χρόνια, γιατί δεν στεκόμουν ποτέ; Πρώτη φορά έριξα την ταχύτητα, αναγκάστηκα να μείνω σπίτι και εκεί συνάντησα τον εαυτό μου. Τώρα αναρωτιέμαι, τι έχει αξία στη ζωή; Ποιό είναι το νόημα; Ποια είναι τα σημαντικά; Πως θέλω να ζήσω τη ζωή μου μετά, όταν βγούμε από όλο αυτό;»

Με αφορμή αυτή την τελευταία ερώτησή, εμπνεύστηκα την παρακάτω αφηγηματική άσκηση. Άραγε μπορεί να υπάρξει κάποιο νόημα μέσα από την κρίση; Υπάρχει αισιοδοξία όταν φανταστούμε τη ζωή μας μετά;

«Γράψε τρία φανταστικά στιγμιότυπα τα οποία συμβαίνουν όταν ξεπεραστεί η κρίση και τα δύσκολα είναι πλέον πίσω. Γράψε τα στιγμιότυπα σαν να είσαι ο πρωταγωνιστής σε μια ταινία, σε πρώτο πρόσωπο και στον ενεστώτα. Γράψε τα συναισθήματα που φαντάζεσαι ότι βιώνεις. Τέλος, γράψε πως αισθάνεσαι τώρα, στο τέλος της άσκησης.»

credits
φωτογραφία άρθρου: Oliver Jeffers

Χρήστος Κοροβίλας
Χρήστος Κοροβίλας
Είμαι Κλινικός Ψυχολόγος (ενηλίκων & παιδοψυχολόγος) και Ψυχοθεραπευτής. Σπούδασα ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα και στο Durham University στην Αγγλία όπου ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία. Έχω ειδικευτεί στη Συστημική - Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία, ενώ έχω εκπαιδευτεί σε προγράμματα θεραπείας ζεύγους, ψυχοεκπαίδευσης γονέων και τεχνικές διαχείρισης του άγχους.