Καλλιεργώντας Ενσυναίσθηση

Οι άνθρωποι βιώνουν την “Συναισθηματική Ενσυναίσθηση” από τα πρώτα παιδικά τους χρόνια, με το να νιώθουν στο σώμα τους τα συναισθήματα των γονιών τους και συχνά με το να καθρεφτίζουν αυτά τα συναισθήματα. Η “Νοητική Ενσυναίσθηση” εμφανίζεται αργότερα στην ανάπτυξη, γύρω στα τρία με τέσσερα χρόνια, σχεδόν την περίοδο που τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν τη λεγόμενη “θεωρία του νου” (theory of mind) – είναι η κατανόηση ότι άλλοι άνθρωποι βιώνουν τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο από εμάς.Από αυτές τις πρώιμες μορφές ενσυναίσθησης, οι ερευνητές θεωρούν πως μπορούμε να αναπτύξουμε περισσότερο πολύπλοκες μορφές που παίζουν σημαντικό ρόλο στην βελτίωση τον σχέσεων και του κόσμου γύρω μας.


Mπορείτε να κάνετε το Quiz Ενσυναίσθησης στα αγγλικά (Empathy Quiz).


Καλλιεργώντας Ενσυναίσθηση

Παρακάτω θα βρείτε μερικούς επιστημονικά τεκμηριωμένους τρόπους που θα σας βοηθήσουν να καλλιεργήσετε ενσυναίσθηση στον εαυτό και στους άλλους.

  • Εστιάστε την προσοχής σας προς τα έξω: Το να εστιάζετε την προσοχή σας (being mindful) στο περιβάλλον που ζείτε και ιδιαίτερα στις συμπεριφορές και τις εκφράσεις των άλλων ανθρώπων, είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης. Πράγματι, η έρευνα δείχνει ότι η εξάσκηση σε τεχνικές mindfulness μας βοηθά να κατανοούμε καλύτερα την οπτική των άλλων, χωρίς να αισθανόμαστε ότι “πνιγόμαστε” όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με τα πιο δύσκολα συναισθήματά τος.
  • Χρησιμοποιείστε τη δύναμη της φαντασίας σας: Η έρευνα δείχνει ότι μπορούμε να αυξήσουμε τα επίπεδα ενσυναίσθησης με το να φανταζόμαστε-υποθέτουμε τι μπορεί να βιώνει ένας άλλος άνθρωπος.
  • Μην βγάζετε αβίαστα συμπεράσματα: Νιώθουμε λιγότερη ενσυναίσθηση όταν θεωρούμε ότι οι άνθρωποι που υποφέρουν παίρνουν κατά κάποιον τρόπο αυτό που τους αξίζει.
  • Εκφράστε ενσυναίσθηση με τη γλώσσας του σώματος: Η ενσυναίσθηση εκφράζεται όχι μόνο με αυτά που λέμε αλλά και με τις εκφράσεις του προσώπου, τη στάση του σώματος, τον τόνο της φωνής και την βλεμματική επαφή.
  • Διαλογισμός ή mindfulness: Η έρευνα του Richard Davidson και των συνεργατών του δείχνει ότι ο διαλογισμός -ειδικά η άσκηση διαλογισμού loving-kindness – μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα ενσυναίσθησης μεταξύ ανθρώπων που ασκούνται στην πρακτική του διαλογισμού για μικρότερο χρονικό διάστημα ή πιο συστηματικά  (όσοι ασκούνται περισσότερο συστηματικά έχουν περισσότερα οφέλη).
  • Εξερευνήστε φανταστικούς κόσμους: Η έρευνα του Keith Oatley και των συνεργατών του έχει δείξει ότι όσοι διαβάζουν μυθιστορήματα είναι περισσότερο συντονισμένοι με τα συναισθήματα και τις προθέσεις των άλλων.
  • Παίξτε μουσική: Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι όταν τα παιδιά παίζουν μουσική μαζί αυξάνονται τα επίπεδα ενσυναίσθησής τους.
  • Παίξτε παιχνίδια: Έρευνες στον τομέα των νευροεπιστημών δείχνουν ότι όταν συναγωνιζόμαστε άλλους, ο εγκέφαλός μας κατασκευάζει ένα «νοερό μοντέλο» αναφορικά με τις σκέψεις και τις προθέσεις του άλλου προσώπου.
  • Πάρτε μαθήματα από τα μωρά: Το πρόγραμμα της Mary Gordon “Roots of Empathy” έχει σχεδιαστεί για να ενισχύει την ενσυναίσθηση φέρνοντας μωρά (με τις μητέρες τους) σε σχολικές τάξεις. Έτσι, ενεργοποιούνται τα βασικά ένστικτα των παιδιών για επαφή με τα συναισθήματα των άλλων (και συγκεκριμένα τα βασικά συναισθήματα ενός μωρού).
  • Καταπολεμήστε την ανισότητα: Έρευνες δείχνουν ότι μια υψηλότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση μειώνει τα επίπεδα ενσυναίσθησης, ίσως επειδή οι άνθρωποι με υψηλό κοινωνικοοικονομικό στάτους έχουν μικρότερη ανάγκη να συνδεθούν, να βασιστούν ή να συνεργαστούν με άλλους. Όσο το χάσμα ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις αυξάνει τόσο αυξάνει ο κίνδυνος και για ένα αντίστοιχο “χάσμα ενσυναίσθησης”. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χρήματα “κάνουν κακό”, όμως αν έχετε ένα υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό στάτους ίσως χρειαστεί να είστε πιο προσεκτικοί για την διατήρηση των επιπέδων ενσυναίσθησης και επαφής σας με τους άλλους.
  • Δώστε προσοχή στα πρόσωπα! : Η πρωτοποριακή έρευνα του Paul Ekman έχει δείξει ότι μπορούμε να βελτιώσουμε την ικανότητά μας να εντοπίζουμε τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων με τη συστηματική μελέτη των εκφράσεων του προσώπου.
  • Πιστέψτε ότι η ενσυναίσθηση μπορεί να καλλιεργηθεί: Οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι τα επίπεδα ενσυναίσθησής τους είναι μεταβλητά, προσπαθούν περισσότερο να είναι ενσυναισθητικοί, να ακούν ενεργά τους άλλους και να βοηθούν, ακόμα και όταν κάτι τέτοιο είναι δύσκολο.
Χρήστος Κοροβίλας
Χρήστος Κοροβίλας
Είμαι Κλινικός Ψυχολόγος (ενηλίκων & παιδοψυχολόγος) και Ψυχοθεραπευτής. Σπούδασα ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα και στο Durham University στην Αγγλία όπου ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία. Έχω ειδικευτεί στη Συστημική - Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία, ενώ έχω εκπαιδευτεί σε προγράμματα θεραπείας ζεύγους, ψυχοεκπαίδευσης γονέων και τεχνικές διαχείρισης του άγχους.