Μιλώντας στα παιδιά για τον Κορονοϊό

1) Μιλήστε απλά και να είστε ειλικρινείς

Τα παιδιά συνήθως καταλαβαίνουν περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε και το αισθάνονται όταν οι ενήλικες δεν είναι ειλικρινείς (μπορούν να νιώσουν τον δισταγμό και το άγχος μας), ενώ νιώθουν ένταση όταν αντί για σύντομες εξηγήσεις κάνουμε μεγάλες κουβέντες.

“Γνωρίζουμε ότι ο Κορονοϊός είναι παρόμοιος με το κρυολόγημα, οπότε η προσέγγισή μας στην πρόληψη είναι η ίδια. Το συχνό πλύσιμο των χεριών με ζεστό σαπουνόνερο για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα (ειδικά μετά την επίσκεψη στην τουαλέτα, όταν έχουμε παίξει έξω και πριν το φαγητό), κρατάμε τα χέρια μακριά από το πρόσωπό όσο το δυνατόν περισσότερο και τέλος βήχουμε ή φτερνιζόμαστε σε χαρτομάντιλο ή στον αγκώνα των χεριών μας”.

“Περιμένουμε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των ανθρώπων θα χρειαστεί νοσηλεία και στις ειδήσεις γίνεται αναφορά για τους συγκεκριμένους ανθρώπους. Η πλειοψηφία θα είναι εντάξει”.

Επίσης μπορείτε να τους διαβάσετε το επισυναπτόμενο παραμύθι: το όνομά μου είναι κορονοϊός

2) Αναγνωρίστε τυχόν ανησυχίες και συναισθήματα

Θέλουμε τα παιδιά μας να αισθάνονται: Ασφάλεια, Ορατότητα, Ανακούφιση και Θαυμασμό. Το κάνουμε αυτό με ενεργητική ακρόαση, βοηθώντας τα να εντοπίσουν τα συναισθήματά τους, παροτρύνοντάς τα να κάνουν τις ερωτήσεις που θέλουν και τελικά επιτρέποντας και εγκρίνοντας όσα βιώνουν. Όταν αισθάνονται ότι τα έχουμε δει και ακούσει, είναι πιο πιθανό να έχουν μια αίσθηση ασφάλειας και προστασίας.

3) Δώστε τους χώρο να μιλήσουν περισσότερο

Για κάθε παιδί που φαίνεται πως θέλει να μιλήσει περισσότερο για τις ανησυχίες ή σκέψεις του, πείτε του ότι μπορεί πάντα να κάνει περισσότερες ερωτήσεις ή να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση. Η προσέγγιση “Ονομάζω το συναίσθημα και έτσι το Δαμάζω” βοηθά το παιδί να ανακουφίσει το συναισθηματικό δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου του βάζοντας σε μια σειρά τις ανησυχίες και λέγοντας την ιστορία χρησιμοποιώντας τις λέξεις και τη λογική του αριστερού ημισφαιρίου.

Όταν το παιδί σας είναι αναστατωμένο και λέει πως ανησυχεί ότι μπορεί να αρρωστήσει, να χάσει το σχολείο, να μείνει πίσω στις αγαπημένες του δραστηριότητες, είναι σημαντικό να έχει μια θετική εμπειρία ότι αν σας μιλάει. Έτσι θα ξέρει ότι το να έρθει να σας βρει είναι κάτι που θα το ανακουφίσει.

Προσπαθήστε να αποφύγετε μια στάση «απόρριψης και άρνησης» που περνάει το μήνυμα ότι δεν ενδιαφέρεστε για τα συναισθήματά του ή ότι δεν μπορείτε να αντέξετε και να διαχειριστείτε την αναστάτωσή του.

Μην πείτε:

“Δεν χρειάζεται να κλαις, είσαι απολύτως υγιής τώρα, απλά σιγουρέψου ότι πλένεις τα χέρια σου και θα είσαι εντάξει, ας μιλήσουμε για κάτι λιγότερο στενάχωρο”. Σε αυτό το σενάριο το παιδί δεν θα αισθανθεί ότι το βλέπετε και το ακούτε πραγματικά. Το συναίσθημά του είναι η πραγματικότητά του και αυτή είναι ότι φοβάται.

Ονομάζω το συναίσθημα και έτσι το Δαμάζω” σημαίνει ότι  κατεβαίνω στο επίπεδο των ματιών του παιδιού και λέω:

-Το βλέπω ότι ανησυχείς για όλα αυτά. Σε ακούω, πως είσαι; Ναι, αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται ανησυχία για όσα συμβαίνουν, είμαι εδώ μαζί σου και μπορούμε να μιλήσουμε για το πως μπορούμε να νιώσουμε πιο ασφαλείς. Ίσως μπορείς να σκεφτείς ότι η «ανησυχία» σε βοηθά να προστατέψεις τον εαυτό σου με το να είσαι πιο προσεκτικός με την σωματική υγιεινή. Θυμάσαι όταν αρρώστησες λίγες μέρες τον Δεκέμβριο; Τι συνέβη τότε, πως ήταν όταν επέστρεψες στο σχολείο;

– Ήμουν πολύ αγχωμένος, αλλά ο δάσκαλος ήρθε και μου μίλησε, κάναμε ένα πλάνο για το πως θα καλύψω τα μαθήματα που έχασα. Μου είπε ότι θα ήταν εντάξει και είχε εμπιστοσύνη σε μένα.

-Επομένως, την τελευταία φορά που αρρώστησες ο δάσκαλός βοήθησε να επιστρέψεις στην τάξη. Και όλα τα παιδιά σε περίμεναν. Φαίνεται ότι όλοι νοιάστηκαν για εσένα και σε φρόντισαν.

-Ναι, ο δάσκαλός ήταν πολύ καλός και με βοηθάει.

-Πολύ καλό αυτό. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που νοιάζονται για σένα και θα σε βοηθήσουν πάλι όπως ακριβώς και παλιότερα. Μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα για να νιώθουμε καλά ακόμα και αν για κάποιο διάστημα μένουμε σπίτι.

Σε αυτό το σενάριο, το παιδί μπόρεσε να πει την ιστορία του (αριστερό ημισφαίριο με λέξεις και λογική) που σχετίζεται με προηγούμενα συναισθήματα (δεξί ημισφαίριο), ενώ ταυτόχρονα ακούγεται, νιώθει ότι το βλέπουμε, το καθισυχάζουμε και αισθάνεται ανακούφιση.

Εν συντομία.

Μην πείτε: «Πρέπει να το καταπιείς. Ξεπέρασέ το».

Πείτε: «Είμαι εδώ, ακούω, θα το περάσουμε μαζί».

4) Διαχειριστείτε τα δικά σας συναισθήματα.

Οι ενήλικες δίνουν τον συναισθηματικό τόνο στα παιδιά. Ως θηλαστικά, οι εγκέφαλοί μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι. Το εσωτερικό χάος ή η ηρεμία που αισθανόμαστε είναι μεταδοτικές, ειδικά σε εκείνους με τους οποίους περνάμε περισσότερο χρόνο. Αν είστε πανικοβλημένοι, σε εσωτερική αποδιοργάνωση και εμμονή με τις ειδήσεις θα ενεργοποιείται το άγχος του παιδιού σας και θα το βοηθάτε να επικεντρώνεται σε όσα δεν μπορεί να ελέγξει. Εάν είστε ενημερωμένοι, ήρεμοι εσωτερικά και μοιράζεστε πληροφορίες για το όσα μπορούμε να ελέγξουμε θα κατευνάζετε το άγχος του παιδιού σας. Μπορείτε να πείτε:

«Είναι καλό που οι γιατροί ξέρουν πώς εξαπλώνεται ο ιός. Αυτό σημαίνει ότι γνωρίζουμε κάποια πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να είμαστε υγιείς. Τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνουμε για να προστατευτούμε»;

Αυτό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μια μεγάλη συζήτηση για το φαγητό, τον ύπνο, την υγιεινή, κτλ. Εάν τα δικά σας επίπεδα άγχους είναι πιο χαοτικά και δυσκολεύεστε να τα ρυθμίσετε  δοκιμάστε το περπάτημα στη φύση (όσο αυτό είναι εφικτό), κινηθείτε-ασκηθείτε και μέσα στο σπίτι, μιλήστε με αγαπημένους σας με βίντεοκλήση, κάντε ασκήσεις χαλάρωσης-mindfulness και αν αισθάνεστε την ανάγκη, ζητήσετε βοήθεια από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας που μπορεί να σας βοηθήσει με τα δικά σας συναισθηματικά κύματα.

Παρακάτω διαβάστε σχετικές οδηγίες από την ελψε (Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία):

 

 

Μένουμε σπίτι, δε μένουμε μόνοι

Μερικές σκέψεις / συμβουλές για τα μέτρα και τις νέες συνθήκες που επιβάλλει η εξάπλωση του Κορωνοϊού.

 

 

Για κάποιες μέρες ή εβδομάδες θα χρειαστεί όλοι να μείνουμε στα σπίτια μας· για το καλό το δικό μας, αλλά και για το συλλογικό καλό.
Ένα τέτοιο μέτρο μάς είναι πρωτόγνωρο και, ως τέτοιο, μας τρομάζει.

Να μερικές σκέψεις / συμβουλές:

  • Δεν έχει νόημα να παρακολουθούμε αδιάκοπα ειδήσεις ή να διαβάζουμε όλα όσα γράφονται στο διαδίκτυο. Επιλέγουμε μία αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης και παρακολουθούμε μία φορά την ημέρα τις εξελίξεις και τις νέες οδηγίες.
  • Οι άγνωστοι κίνδυνοι μας ανησυχούν πολύ περισσότερο από τους γνωστούς. Γι’ αυτό εξηγούμε στα παιδιά τι ακριβώς συμβαίνει, με λόγια κατάλληλα για την ηλικία τους και παραμένουμε ψύχραιμοι εμείς οι ίδιοι. Εμείς οι γονείς είμαστε η πιο ισχυρή πηγή καθησυχασμού ή ανησυχίας των παιδιών μας.
  • Η παραμονή στο σπίτι, δεν σημαίνει απαραίτητα απομόνωση:
    • Μένουμε σε επαφή με τους αγαπημένους μας με το τηλέφωνο, τις πλατφόρμες τηλεδιασκέψεων και άμεσων μηνυμάτων ή μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Αξιοποιούμε το χρόνο και την ευκαιρία να επικοινωνήσουμε ειλικρινά και σε βάθος και να στηρίξουμε ο ένας τον άλλο.
    • Εργαζόμαστε και μελετάμε από το σπίτι και αξιοποιούμε τον χρόνο για να βάλουμε σε σειρά όλες εκείνες τις υποχρεώσεις που εκκρεμούν εδώ και καιρό.
    • Φτιάχνουμε ένα πρόγραμμα το οποίο να περιλαμβάνει όλα αυτά για τα οποία πάντα γκρινιάζαμε ότι δεν έχουμε αρκετό χρόνο: διαβάζουμε βιβλία, κουβεντιάζουμε και παίζουμε με τους αγαπημένους μας, μαγειρεύουμε μαζί, ζωγραφίζουμε ή φτιάχνουμε πράγματα με τα χέρια μας, τραγουδάμε, ακούμε ή παίζουμε μουσική, γυμναζόμαστε, βλέπουμε καλές ταινίες, περιποιούμαστε τον κήπο ή το μπαλκόνι μας, τακτοποιούμε τις ντουλάπες και … τις σκέψεις μας.
    • Βγαίνουμε έξω στην ύπαιθρο, όσο τα μέτρα προφύλαξης το επιτρέπουν: βγάζουμε μεγάλες βόλτες τον σκύλο, κάνουμε ποδήλατο ή πατίνια, περπατάμε, τηρώντας πάντα τις σωστές αποστάσεις.

Ας έχουμε κατά νου ότι όταν μια κατάσταση μας τρομάζει, άλλοτε την παραποιούμε λίγο για να την κάνουμε πιο υποφερτή, άλλοτε τη μεγαλοποιούμε στο μυαλό μας: Δεν βοηθά ούτε η αυταπάτη πως σε μας δεν μπορεί να συμβεί κάτι κακό, ούτε η υπερβολική αγωνία ότι σε μας θα συμβεί οπωσδήποτε. Η πραγματικότητα είναι ότι και τα δύο είναι πιθανά και ο καλύτερος τρόπος να προστατευτούμε είναι ακολουθώντας τις συμβουλές των ειδικών.

 

Credits:
Φωτογραφία άρθρου: Oliver Jeffers

Χρήστος Κοροβίλας
Χρήστος Κοροβίλας
Είμαι Κλινικός Ψυχολόγος (ενηλίκων & παιδοψυχολόγος) και Ψυχοθεραπευτής. Σπούδασα ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα και στο Durham University στην Αγγλία όπου ολοκλήρωσα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στην αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία. Έχω ειδικευτεί στη Συστημική - Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία, ενώ έχω εκπαιδευτεί σε προγράμματα θεραπείας ζεύγους, ψυχοεκπαίδευσης γονέων και τεχνικές διαχείρισης του άγχους.